Ένας ακόμα πιο σκληρός μύθος είναι εκείνος που συνδέεται με την προσωπικότητα του Αλφρέδου Νόμπελ. Στον επιστημονικό τομέα το βραβείο απονέμεται σε φυσικούς, χημικούς, σε βιολόγους και σε οικονομολόγους και όχι σε μαθηματικούς, οι οποίοι από το 1936 αρκούνται στο μετάλλιο Φιλντς.
Ο λόγος για τον οποίο αγνοούνται οι μαθηματικοί είναι γνωστός και συχνά περιγράφεται με μια δόση ειρωνείας. Σε κείμενο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στην επιστημονική επιθεώρηση
Sciences frontieres διαβάζουμε ότι «ο επιφανέστερος μαθηματικός της εποχής, ο Μίταγκ-Λέφλερ, ο οποίος θα μπορούσε να είχε βραβευτεί στον τομέα του -εάν βέβαια είχε θεσμοθετηθεί βραβείο- δεν ήταν άλλος από τον εραστή της κυρίας Νόμπελ». Το εάν η κυρία Νόμπελ προτιμούσε τις μαθηματικές εξισώσείς περισσότερο από τους χημικούς τύπους είναι ένα τόσο ενδιαφέρον ζήτημα, που συζητιέται από όλο τον κόσμο μέσα από το δίκτυο Internet στη ρουμπρίκα F AQ (Frequently Asked Ques
tions). Αμέσως βέβαια μπορεί κανείς να πληροφορηθεί ότι ο
Αλφρέδος Νόμπελ δεν παντρεύτηκε ποτέ και πως ποτέ δεν
υπήρξε καμιά κυρία Νόμπελ. Τι συνέβαινε με τον Νόμπελ; Θα πρέπει να είχε κάποια αγαπημένη. Ένας εκατομμυριούχος ουμανιστής είναι κάπως απίθανο να είναι μοναχικός τύπος. Ξέρουμε ότι είχε μια σύντομη ερωτική περιπέτεια στα δεκαοκτώ του χρόνια στο Παρίσι, μία πλατωνική σχέση με την Μπέρτα Κίνσκι -βραβείο Νόμπελ Ειρήνης το 1905- και πολύ αργότερα μια σχέση με τη Βιενέζα ανθοπώλιδα Σόφι Ες, η οποία του δρόσισε τη ζωή όταν εκείνος είχε πια πατήσει τα σαράντα. Ήταν μια ερωτική ιστορία που του κόστισε αρκετά. Ωστόσο, οι βιογράφοι του αμφιβάλλουν για το εάν έστω και η ελάχιστη συναισθηματική αλληλεπίδραση είχε δημιουργηθεί μεταξύ τους. Ο Αλφρέδος έμενε τότε στο Παρίσι, ενώ την ίδια εποχή ο Μίταγκ-Λέφλερ έκανε πολυτελή ζωή στη Στοκχόλμη. Ο Σουηδός μαθηματικός -και ίσως εδώ βρίσκεται η λύση του αινίγματος- ποτέ δεν υπήρξε πρότυπο σεμνότητας. Φιλόδοξος, ματαιόδοξος και ρα διούργος, κατάφερνε να αναμειγνύει επιδέξια τις δημόσιες σχέσεις με τις διαφορικές εξισώσεις. Αυτό φαίνεται και από τις
δραστηριότητές του είχε καταφέρει να είναι εκδότης του Acta
Mathematica, της πιο έγκυρης μαθηματικής επιθεώρησης της
εποχής του, και ταυτόχρονα να είναι πρύτανης σ' ένα καινούριο
πανεπιστήμιο, το Χέγκσκολα της Στοκχόλμης. Τίποτε δεν απο δεικνύει ότι ήταν ο μεγαλύτερος μαθηματικός της εποχής. Ο
Ανρί Πουανκαρέ, στον οποίο επιχειρήθηκε μάταια να απονε
μηθεί το Νόμπελ του έτους 1910, ήταν μια ασύγκριτα μεγαλύτερη διάνοια από εκείνον.Ο ίδιος ο Μίταγκ-Λέφλερ, κατά την εποχή που ο Νόμπελ
συνέτασσε τη διαθήκη του, επιδίωξε μέσα από επιτήδειες διαπραγματεύσεις να πετύχει οφέλη για το Χέγκσκολα, όπως είχε
συμβεί με τα άλλα σουηδικά ιδρύματα τα επιφορτισμένα με την
απονομή του βραβείου. Η προσπάθειά του απέτυχε και η όλη
ιστορία χαρακτηρίστηκε από έναν διαπρεπή καθηγητή του
Χέγκσκολα ως «φιάσκο Νόμπελ». Ωστόσο, ο Μίταγκ-Λέφλερ
δεν είχε ιδιαίτερα μοχθήσει γι' αυτόν τον σκοπό, δεδομένου ότι
είχε ήδη προσεγγίσει ερωτικά τη Σόφι Ες. Η Ελίζαμπεθ Κρό
φορντ. αναφερόμενη στην ιστορία του βραβείου, γράφει:
Ακόμα και αν ο Μίταγκ-Λέφλερ επλήγη από τη μη απονο
μή ανάλογου βραβείου σε μαθηματικούς και από τον απο
κλεισμό του Χέγκσκολα από την τελευταία διαθήκη του
Νόμπελ, ουδέποτε εκδήλωσε δημόσια τη δυσαρέσκειά του.
Κατάφερε να δείξει ότι είχε πάρει την εκδίκησή του. δια-
δίδοντας την ιστορία του ερωτικού ανταγωνισμού ανάμεσα
στον Αλφρέδο Νόμπελ -ο οποίος ήταν δεκαπέντε χρόνια
μεγαλύτερός του- και σ' εκείνον. Είχαν διεκδικήσει την
καρδιά της ίδιας γυναίκας και ο Νόμπελ είχε ηττηθεί.
Το τελευταίο αυτό στοιχείο υπάρχει και στο δίκτυο Ίντερνετ.
Χαρακτηρίζεται «ψυχολογικό», δείχνει ότι η μεγαλοψυχία του
Νόμπελ στις μέρες μας έχει αναγνωριστεί, αλλά θέτει το ερώ
τημα: «Πώς είναι δυνατόν ο Αλφρέδος Νόμπελ, γράφοντας τη
διαθήκη του με μοναδική πρόθεση το καλό της ανθρωπότητας,
να επέτρεψε σε μια τόσο προσωπική του υπόθεση να επηρεάσει
τα ιδεαλιστικά σχέδιά του;» Ίσως μπορέσουν να απαντήσουν
στο ερώτημα οι ερευνητές ψυχολόγοι. Είναι, όμως, γεγονός ότι
ούτε ο Μίταγκ-Λέφλερ ούτε η Σόφι Ες ευνοήθηκαν από τη
μεγάλη κληρονομιά. Βέβαια, μολονότι αυτό δεν ικανοποιεί
εκείνους που αρέσκονται σε ανέκδοτα, ο αποκλεισμός των μαθηματικών από το βραβείο έχει μια πιο απλή εξήγηση. Ο Αλφρέδος Νόμπελ ήταν ένας μηχανικός σύμφωνα με την παράδοση του δέκατου ένατου αιώνα και αυτό σημαίνει ότι ήταν εξαρχής προκατειλημμένος υπέρ των πειραματικών δραστηριοτήτων και κατά των θεωρητικών συλλήψεων. Σύμφωνα με το δικό του πνεύμα οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις που έπρεπε να βραβεύονται ήταν εκείνες που είχαν μια άμεση χρησιμότητα για το καλό όλων των ανθρώπων. Έτσι, ανάμεσα στα πρώτα Νόμπελ Φυσικής συναντάμε τον Σουηδό μηχανικό Γκούσταβ Ντάλεν, ο οποίος βραβεύτηκε «για την ανακάλυψη των αυτόματων ρυθμιστών που χρησιμοποιούνται κατά τη λειτουργία
των φάρων και των υφαλοδεικτών».
Ακόμα και ο Αϊνστάιν πήρε το βραβείο Νόμπελ για την
εργασία του πάνω στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο και όχι για τη
θεωρία της Σχετικότητας...
Απόσπασμα από το βιβλίο του Witkowski, η μπανιέρα του Αρχιμήδη